Autor: Andrzej Jendrasiak

Przeglądając ryciny przedstawiające psy z dawnych czasów, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że ewolucja wyglądu psów rasowych w ostatnich latach przebiega wyjątkowo szybko.

Dlaczego tak się dzieje, dlaczego wcześniej w minionych stuleciach wygląd psów zmieniał się o wiele wolniej? Różnił się w zasadniczy sposób charakter kynologii, styl hodowli. Stało się to praktycznie w przeciągu ostatniego stulecia. Rozwój jednej z naszych ras- bulteriera, jest modelowym wprost przykładem takiej błyskawicznej ewolucji sztucznie ukierunkowanej i niezmiernie przyspieszonej. Jej sprawcą był bodaj najbardziej błyskotliwy „skuteczny hodowca” jakiego znamy z przekazów historycznych, James Hinks.

Hinks

Kto wie, może James Hinks jest ostatnim hodowcą, odkrywcą tej miary, a jednocześnie może pierwszym, któremu w całości można przypisać tak niezwykły, jak na jedno życie ludzkie sukces hodowlany.

Znane z rycin dawne buldogi i teriery ledwie przypominały współczesne w tym typie odpowiedniki. Właściwie współczesny buldog był psem lżejszym niż się tego oczekuje od współczesnego bulteriera. Dziewiętnastowieczne teriery tylko nieznacznie przypominają wersje dzisiejsze. A upłynęło około stu lat od wyodrębnienia większości współczesnych terierów.

Kennel

Stale krzyżowano stare bull and teriery z białym bulterierem Hinksa i nie trzeba zakładać, że znacznie późniejsza akceptacja psów kolorowych pozwoliła jak na komendę „dodać krwi” psów typu staffordshire bull terier. Dopuszczono po prostu psy najbardziej przypominające psa Hinksa, lecz innej maści niż biała. Faktycznie, mogły one mieć domieszkę psów „przedhinksowskich”, niewiele nowszą. Mogły być hodowane równolegle. Jako niechciana, kolorowa odmiana. Dziś wiemy, że łaczono tego samego typu psy, białe i kolorowe a do oficjalnej hodowli włączano jedynie białe potomstwo z takich połączeń..

Nelson 1866

Wiele lat później dość podobnie hodował słynny hodowca bulterierów, Raymond Oppenheimer. Dobierał pary ze zwierząt wyłącznie białych i białych ze znaczeniami, choć niekiedy, a było to planowe, owi biali rodzice mieli w „bliższym rodowodzie” coś kolorowego, na przykład jednego z rodziców. Tak więc nie mamy ani jednego kolorowego Ormandy ( przydomek hodowli Oppenheimera ) a chyba też żadnego kolorowego Souperlative – hodowli działającej w fuzji z Ormandy. Wszystkie były białe i białe ze znaczeniami.

Raymond Oppenheimer był człowiekiem angażującym w hodowlę bulterierów wiele pasji i ogromne środki. Tę niebanalną postać przybliżę czytelnikom w osobnym opracowaniu.

Wróćmy do Hinksa i jego czasów. Wystawy psów dopiero zaczynały się, wchodząc dość prędko w modę. Zawiązywały się kluby hodowców poszczególnych ras, zaczęto dokumentować hodowlę rodowodami. To znakomicie przyśpieszyło efekt końcowy, zwłaszcza jeśli idzie o eksterier poszczególnych ras. Z pewnością, gdy Dinks pokazał swą słynną sukę Puss, nikt nie znał dalszych planów wielkiego hodowcy.

Madman 1887

Madman

Nowy kształt głowy, frapujący do dziś i stanowiący największą nowinkę w wyglądzie psa, ustanowiono w 1918 roku. Z zaskoczeniem odnotowano, że dążenie do takiego kształtu głowy, dość szybko określonego jako „downface”, powoduje dużo większy procent zwierząt z przodozgryzem i zgryzem cęgowym i taki opis dotrwał do naszych czasów. Nie wiemy czy traktowano ten stan rzeczy jako niepożądany.

Clifton 1901

W roku 1864 pierwszy bulterier Hinksowski dotarł do Niemiec i był to prawdopodobnie pierwszy opisany import tej rasy do Europy. W 1883 importowano pierwszego bulla do Szwajcarii.

Mam nadzieję, że w tym tekście odnajdziecie państwo ślad myśli hodowlanej. Pominąłem znane z opracowań daty, wydarzenia, wielokrotnie również przeze mnie opisywane. Chciałem przybliżyć postać wielkiego hodowcy i jego dzieła wskazując mechanizm ewoluowania rasy na tyle, na ile to można prześledzić z tak wielkiego dystansu czasowego.

ABS, 3(4) 1998